Przejdź do treści

Zbadaj paradoks statku Tezeusza i pytanie: czy wciąż jesteś tą samą osobą?

Wymień po kolei wszystkie deski słynnego okrętu i sprawdź z Lockiem, Parfitem i Hume’em, co właściwie sprawia, że Ty sprzed lat to nadal Ty.

Cztery tropy filozoficzne w zagadce trwania tożsamości

  1. 01

    Dodaj drugi statek z odrzuconych desek (Hobbes)

    Gdy ktoś złoży oryginalne stare deski obok odnowionego okrętu, musisz zdecydować, co waży więcej: ciągłość formy czy pierwotna materia.

  2. 02

    Sprawdź kryterium pamięci Johna Locke’a

    Locke wiązał bycie tą samą osobą z ciągłością wspomnień — zobacz jednak, co dzieje się przy lukach w pamięci lub fałszywych wspomnieniach.

  3. 03

    Poznaj koncepcję czterowymiarowego „czasoprzestrzennego robaka”

    W perdurantyzmie nie jesteś cały w jednej sekundzie, lecz rozciągasz się w czasie jak film złożony z kolejnych kadrów życia.

  4. 04

    Rozważ tezę Dereka Parfita: tożsamość nie jest tym, co najważniejsze

    Parfit dowodził, że liczy się psychologiczna ciągłość i powiązanie projektów, co uwalnia od lęku przed przemijaniem i ciasnym egoizmem.

Przykład działania

Odpowiedź użytkownika w trakcie eksperymentu

Dla mnie prawdziwym statkiem Tezeusza jest ten, na którym cały czas płyną żeglarze i wymieniają deski po jednej, a nie ten złożony ze starych desek w magazynie.

Konsekwencje filozoficzne Twojego wyboru

Wybrałeś kryterium ciągłości funkcjonalnej zamiast tożsamości materiału — dokładnie tak traktujemy żywy organizm wymieniający komórki. Teraz próba graniczna Dereka Parfita: wyobraź sobie, że skaner na Ziemi niszczy Twoje ciało i w tej samej sekundzie odtwarza atom po atomie identyczną strukturę z Twoją pamięcią na Marsie. A co, jeśli skaner na Ziemi się zepsuje, nie zniszczy Cię i nagle stoicie obaj — na Ziemi i na Marsie? Skoro nie możesz być dwiema osobami naraz, co tak naprawdę „przetrwało”?

Eksperymenty graniczne pokazują, że „ja” to raczej dynamiczny proces i narracja niż niezmienna kulka schowana w głowie.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest tożsamość narracyjna u Paula Ricoeura i Alasdaira MacIntyre’a?

Odróżniają oni tożsamość rzeczy (idem — bycie identycznym przedmiotem) od tożsamości osoby (ipse — wierności słowu i spójnej opowieści łączącej naszą przeszłość z przyszłością).

Czy wszystkie komórki naszego ciała naprawdę wymieniają się co siedem lat?

To popularny skrót — większość tkanek odnawia się regularnie, choć neurony kory mózgowej towarzyszą nam przez całe życie, nieustannie wymieniając jednak swoje cząsteczki białkowe.

Jak Derek Parfit zmienił swój stosunek do śmierci dzięki badaniu tożsamości?

Pisał, że wcześniej czuł się jak zamknięty w szklanym tunelu własnego ego; zrozumienie płynnych granic „ja” zbliżyło go do innych ludzi i złagodziło lęk przed końcem życia.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania