Przejdź do treści

Zaprojektuj sprawiedliwe reguły zza zasłony niewiedzy Johna Rawlsa

Wyobraź sobie, że ustalasz zasady podziału dóbr w państwie, firmie lub rodzinie, nie wiedząc jeszcze, które miejsce w tym układzie przypadnie Tobie.

Jak krok po kroku użyć zasłony niewiedzy w praktyce

  1. 01

    Zawieś wiedzę o własnych atutach i pozycji

    Na czas eksperymentu wymaż informację o swoim zdrowiu, talencie, majątku, płci, wieku oraz obecnym stanowisku w hierarchii.

  2. 02

    Zabezpiecz najpierw równe wolności podstawowe

    Pierwsza zasada Rawlsa głosi, że podstawowych praw i wolności obywatelskich nie wolno poświęcać w zamian za korzyści ekonomiczne.

  3. 03

    Sprawdź zasadę dyferencji (maksymin)

    Oceń nierówności przez położenie najsłabszego ogniwa: różnice płac lub statusu są sprawiedliwe o tyle, o ile poprawiają też los najmniej uprzywilejowanych.

  4. 04

    Skonfrontuj wynik z krytyką Nozicka i Sena

    Sprawdź kontry: Nozick broni prawa do owoców dobrowolnej wymiany (przykład Wilta Chamberlaina), a Amartya Sen pyta o realną poprawę tu i teraz.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego Rawls zakłada, że za zasłoną niewiedzy wybralibyśmy ostrożną strategię maksyminu?

Gdy stawka obejmuje całe jedyne życie człowieka, racjonalna osoba woli zagwarantować godne minimum na wypadek pecha niż hazardować się o bycie miliarderem przy ryzyku skrajnej nędzy.

Na czym polega słynna odpowiedź Roberta Nozicka w książce „Anarchia, państwo, utopia”?

Nozick pokazał na przykładzie Wilta Chamberlaina, że nawet startując z równego podziału, tysiące dobrowolnych płatności kibiców za bilety natychmiast stworzą nową nierówność bez niczyjej krzywdy.

Jak wykorzystać ten eksperyment w codziennym życiu domowym?

To rozbudowana wersja zasady „jedna osoba kroi ciasto, druga wybiera kawałek jako pierwsza” — doskonały sposób na uczciwy podział dyżurów, urlopów czy spadku.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania