Przejdź do treści

Przeczytaj tekst filozoficzny krytycznie i sformułuj celny zarzut

Nie zatrzymuj się na biernym streszczeniu cudzych myśli — naucz się wskazywać ukryty koszt tezy, kontrprzykład lub napięcie wewnętrzne u autora.

W następnym kroku dodasz zdjęcie lub plik PDF w oknie rozmowy

Cztery klasyczne strategie krytyki w warsztacie filozofa

  1. 01

    Krytyka wewnętrzna (immanentna): wykaż napięcie u autora

    Najsilniejszy zarzut nie narzuca autorowi obcych założeń, lecz pokazuje, że z jego własnych przesłanek A i B wynika sprzeczność.

  2. 02

    Skonstruuj precyzyjny kontrprzykład (jak Edmund Gettier)

    Trzystronicowy artykuł Gettiera z 1963 roku wstrząsnął epistemologią, bo podał dwa przypadki spełniające definicję wiedzy, które wiedzą nie były.

  3. 03

    Zastosuj sprowadzenie do absurdu (reductio ad absurdum)

    Przyjmij roboczo zasadę autora i pokaż uczciwie, do jak trudnego do przełknięcia wniosku zmusza ona w konsekwentnym zastosowaniu.

  4. 04

    Sprawdź, czy autor unika odpowiedzi „połknięciem kuli”

    Zastanów się zawczasu, czy filozof nie powiedziałby spokojnie „tak, zgadzam się na tę dziwną konsekwencję” (biting the bullet) — i przygotuj drugi krok.

Najczęściej zadawane pytania

O co chodziło w słynnych kontrprzykładach Edmunda Gettiera przeciw definicji wiedzy?

Od Platona wiedzę definiowano jako „uzasadnione prawdziwe przekonanie”; Gettier pokazał sytuacje, w których ktoś ma dobre uzasadnienie i trafia w prawdę czystym zbiegiem okoliczności, co nie jest jeszcze wiedzą.

Co w żargonie filozofii analitycznej znaczy zwrot „połknąć kulę” (bite the bullet)?

Oznacza konsekwentne zaakceptowanie nieintuicyjnego wniosku płynącego z własnej teorii (jak czyni to np. Peter Singer lub twardzi determiniści) w imię zachowania spójności całego systemu.

Jak pisać krytykę wielkiego klasyka, by nie brzmieć naiwnie ani arogancko?

Zamiast pisać „Kant nie zauważył prostej rzeczy”, pisz: „Stanowisko Kanta płaci w tym miejscu wysoką cenę, zmuszając nas do wyboru między X a Y, na co zwracała uwagę m.in. Korsgaard”.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania