Przejdź do treści

Rozłóż trudny dylemat moralny z perspektywy trzech szkół etycznych

Opisz sytuację bez prostego wyjścia i zobacz, jak oceniłyby ją etyka konsekwencji, etyka obowiązku oraz arystotelesowska etyka cnót.

Analiza filozoficzna porządkuje racje moralne i wartości, ale ostateczna odpowiedzialność za decyzję należy wyłącznie do Ciebie i nie zastępuje porady prawnej.

Jak uporządkować dylemat moralny krok po kroku

  1. 01

    Nazwij strony i stawkę sporu

    Wypisz wszystkich, których dotkną skutki Twojej decyzji, wraz z tym, co każda z osób może zyskać lub stracić.

  2. 02

    Policz konsekwencje krótko- i długofalowe

    Sprawdź w duchu utylitaryzmu, które rozwiązanie realnie zmniejsza krzywdę, nie myląc wygody chwili z dobrem ogółu.

  3. 03

    Przesiej czyn przez próbę powszechności

    Zapytaj po kantowsku, czy zasada stojąca za Twoim wyborem mogłaby stać się normą dla każdego człowieka w podobnej roli.

  4. 04

    Zbadaj, jakim człowiekiem czyni Cię wybór

    Oceń przez pryzmat etyki cnót, czy dana opcja wzmacnia w Tobie odwagę i rzetelność, czy przyzwyczaja do uników.

Przykład działania

Opis dylematu użytkownika

Koleżanka z zespołu popełniła błąd w raporcie dla klienta. Nikt tego jeszcze nie zauważył, ale jeśli wyjdzie to za miesiąc, odpowiedzialność spadnie na cały dział. Ona prosi, żebym milczał.

Wieloperspektywiczna mapa etyczna

1. Utylitaryzm: Ukrycie błędu daje chwilową ulgę jednej osobie, lecz zwiększa ryzyko poważnych strat dla klienta i całego zespołu. 2. Deontologia (Kant): Świadome zatajenie istotnej wady raportu traktuje klienta instrumentalnie i podważa zaufanie, na którym stoi sama umowa. 3. Etyka cnót: Złoty środek między donosicielstwem a współudziałem to rozmowa w cztery oczy i wspólne zgłoszenie korekty, zanim raport wyrządzi szkodę.

Zestawienie trzech tradycji często ujawnia trzecie wyjście, które łączy lojalność wobec człowieka z uczciwością wobec prawdy.

Najczęściej zadawane pytania

Co zrobić, gdy trzy szkoły etyczne prowadzą do sprzecznych wniosków?

Sprzeczność nie jest błędem analizy, lecz sygnałem, które wartości ścierają się w danej sprawie. Wtedy świadomie wybierasz hierarchię dóbr zamiast działać pod wpływem impulsu.

Czy muszę znać pojęcia filozoficzne, żeby opisać swój problem?

Zupełnie nie. Wystarczy opisać sytuację codziennym językiem, a przewodnik sam przełoży Twoje wątpliwości na czytelne kategorie etyczne bez akademickiego żargonu.

Czy przewodnik powie mi wprost, którą opcję mam wybrać?

Nie podejmuje decyzji za Ciebie. Pokazuje ukryte koszty moralne każdej ścieżki i zadaje pytania pomocnicze, dzięki którym sam rozpoznasz wybór zgodny z Twoim sumieniem.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania