Przejdź do treści

Przeanalizuj spór o transhumanizm: wyzwolenie czy utrata człowieczeństwa?

Zestaw wizję przekraczania biologicznych ograniczeń (Bostrom) z ostrzeżeniami biokonserwatystów i filozofów społecznych (Sandel, Habermas, Fukuyama).

Cztery osie filozoficznego sporu o ulepszanie ludzkiej natury

  1. 01

    Zbadaj płynność granicy terapia–ulepszenie

    Szczepienia, okulary i pismo też przekraczały dawną biologię — sprawdź, czy nowe technologie różnią się tylko skalą, czy samą istotą ingerencji.

  2. 02

    Rozważ argument Michaela Sandela o darze i pokorze

    Sandel pyta, czy obsesja całkowitego zaprojektowania siebie i dzieci nie zniszczy solidarności ze słabszymi oraz wdzięczności wobec przygodności życia.

  3. 03

    Oceń ryzyko rozwarstwienia biologicznego na kasty

    Sprawdź, co stanie się z ideą równej godności obywateli, jeśli przewaga poznawcza i zdrowotna będzie kupowana na rynku przez najbogatszych.

  4. 04

    Sprawdź paradoks wyścigu zbrojeń poznawczych

    Jeśli wszyscy przyjmą implant zwiększający wydajność pracy, jednostkowa przewaga zniknie, a dawne „ulepszenie” stanie się nowym przymusem rynkowym.

Przykład działania

Pytanie do analizy

Dlaczego ktoś miałby sprzeciwiać się technologicznemu zwiększaniu inteligencji i pamięci, skoro od tysiącleci ulepszamy dzieci przez edukację, książki i dobrą dietę?

Jürgen Habermas i Michael Sandel kontra Nick Bostrom

1. Argument transhumanistyczny (Bostrom, Savulescu): Biologiczna loteria genowa jest ślepa i niesprawiedliwa; bezpieczne wspomaganie poznawcze to naturalna kontynuacja medycyny i oświecenia. 2. Odpowiedź Habermasa i Sandela: Edukacja działa poprzez dialog — dorosłe dziecko może podjąć polemikę z tym, czego je nauczono. Nieodwracalne zaprogramowanie cech biologicznych lub neurotechnologicznych przez rodziców wprowadza asymetrię między „projektantem” a „produktem”, a w skali społecznej zamienia solidarność w bezlitosną hiperkonkurencję.

Spór o transhumanizm nie dotyczy niechęci do zdrowia, lecz pytania, czy ludzka kruchość jest tylko defektem do usunięcia, czy również źródłem solidarności.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się transhumanizm od posthumanizmu w filozofii współczesnej?

Transhumanizm rozwija oświeceniowy humanizm, chcąc wzmocnić rozum i długość życia technologią; posthumanizm krytykuje sam antropocentryzm i sytuuje człowieka w sieci relacji z przyrodą i maszynami.

Dlaczego Bernard Williams pisał o nudzie nieśmiertelności w „Sprawie Makropulos”?

Argumentował, że skończoność nadaje naszym projektom powagę i pilność, podczas gdy nieskończenie przedłużana egzystencja mogłaby wyczerpać pragnienia, które czynią nas konkretną osobą.

Jakie zagrożenie niosą neurotechnologie dla tzw. wolności poznawczej (cognitive liberty)?

Ostatnim nienaruszalnym azylem człowieka było dotąd własne forum wewnętrzne; odczyt i modulacja sygnałów nerwowych wymagają zupełnie nowych praw chroniących integralność umysłu.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania